Żywienie kota – najczęstsze błędy

Żywienie kota wydaje się proste: miska karmy, miska wody i odrobina przysmaków. Wiele problemów zdrowotnych, z którymi opiekunowie trafiają do lekarza weterynarii, ma jednak źródło w codziennych nawykach przy misce. Chodzi między innymi o nadwagę, kamicę moczową i zaburzenia trawienia. Błędy w żywieniu kota rzadko dają objawy od razu. Kumulują się miesiącami, dlatego łatwo je przeoczyć.

Poniżej omawiamy sytuacje, które najczęściej prowadzą do kłopotów: podawanie karmy przeznaczonej dla psa, zbyt duże porcje, jednostronną dietę, niedostateczne picie, resztki z ludzkiego stołu oraz zbyt gwałtowną zmianę jedzenia. Przy każdym z tych błędów wyjaśniamy, skąd się bierze ryzyko i jak skorygować dietę.

Dlaczego żywienie kota nie może przypominać diety psa?

Kot jest bezwzględnym mięsożercą, a pies zwierzęciem wszystkożernym o szerszych możliwościach adaptacji. Ta różnica wpływa na skład diety bardziej, niż sugeruje podobny wygląd karm w sklepie. Koty potrzebują wyraźnie więcej białka zwierzęcego. Część składników muszą też otrzymywać w gotowej postaci, bo ich organizm nie wytwarza ich w wystarczającej ilości.

Najważniejszym przykładem jest tauryna w diecie kota. To aminokwas, który pies syntetyzuje sam, a kot w ilości niewystarczającej. Długotrwały niedobór tauryny może prowadzić do kardiomiopatii rozstrzeniowej, czyli osłabienia mięśnia sercowego, a także do zwyrodnienia siatkówki i utraty wzroku. Podobnie jest z kwasem arachidonowym i witaminą A. Kot nie przekształca beta-karotenu z roślin w witaminę A, więc musi ją dostać w formie występującej w tkankach zwierzęcych.

Karma dla psa nie jest więc zamiennikiem karmy dla kota, nawet jeśli kot chętnie ją je. Zjedzenie kilku chrupek z psiej miski nie stanowi zagrożenia. Problem pojawia się wtedy, gdy psia karma staje się podstawą diety kota przez tygodnie lub miesiące. W domu z oboma gatunkami najlepiej karmić zwierzęta osobno i nie zostawiać psiej miski w zasięgu kota.

Jak rozpoznać, że kot dostaje za duże porcje jedzenia?

Najpewniejszą wskazówką jest kondycja ciała, a nie to, czy kot domaga się jedzenia. U kota w prawidłowej masie żebra da się wyczuć pod palcami bez mocnego uciskania. Patrząc z góry, widać lekkie wcięcie w talii za żebrami. Jeżeli żeber nie można wyczuć, talia zniknęła, a na brzuchu wyraźnie kołysze się fałd tłuszczu, porcje są najpewniej zbyt duże. Lekarze weterynarii oceniają to w skali kondycji ciała (BCS), najczęściej dziewięciostopniowej. Warto poprosić o taką ocenę podczas wizyty kontrolnej.

Pytanie, ile karmy dziennie dla kota jest właściwą ilością, nie ma jednej odpowiedzi. Zapotrzebowanie zależy od masy ciała, wieku, aktywności i tego, czy kot jest wykastrowany. Po kastracji zapotrzebowanie energetyczne spada, a apetyt często rośnie. To jedna z częstszych przyczyn tycia kotów. Tabela na opakowaniu karmy jest punktem wyjścia, a nie sztywną normą. Jeśli mimo karmienia zgodnie z zaleceniem producenta kot przybiera na wadze, porcję trzeba zmniejszyć.

Łatwo przeoczyć kalorie spoza miski. Przysmaki, saszetki „na zachętę” i kawałki z talerza domowników potrafią stanowić sporą część dziennej dawki energii. Wiele ułatwia odważanie suchej karmy na wadze kuchennej zamiast odmierzania jej „na oko” kubkiem. Dzienną porcję warto też podzielić na kilka mniejszych posiłków.

Otyłość u kota to problem zdrowotny, a nie estetyczny. Zwiększa ryzyko cukrzycy, chorób stawów i trudności z pielęgnacją sierści. Odchudzanie musi jednak przebiegać powoli. Gwałtowne ograniczenie jedzenia może wywołać stłuszczenie wątroby, groźną chorobę, na którą otyłe koty są szczególnie podatne. Plan redukcji masy najlepiej ustalić z lekarzem weterynarii.

Czy karmienie kota wyłącznie suchą karmą to błąd?

Sama sucha karma nie jest błędem, jeśli jest pełnoporcjowa, czyli zbilansowana jako jedyne pożywienie. Ryzyko wiąże się przede wszystkim z ilością wody. Sucha karma zawiera jej zwykle około 10%, a mokra około 75–80%. Kot karmiony wyłącznie chrupkami musi więc wypijać znacznie więcej, a wiele kotów tego nie robi.

Dylemat „sucha czy mokra karma dla kota” rzadko wymaga wyboru tylko jednej opcji. Mokra karma lepiej nawadnia i zwykle daje większe uczucie sytości przy mniejszej liczbie kalorii. Sucha jest wygodna, dłużej zachowuje świeżość w misce i ułatwia stosowanie zabawek na jedzenie. U wielu kotów sprawdza się model mieszany, np. mokra karma jako główne posiłki i odmierzona porcja suchej w ciągu dnia. Przy łączeniu obu rodzajów trzeba proporcjonalnie zmniejszyć każdą z porcji, aby nie przekroczyć dziennej dawki energii.

Większy udział mokrej karmy ma szczególne znaczenie u kotów ze skłonnością do chorób dróg moczowych, kamicy lub problemów z nerkami. W takich przypadkach rodzaj diety powinien dobrać lekarz weterynarii.

Jak zadbać o nawodnienie kota przy codziennym karmieniu?

Koty pochodzą od przodków z terenów suchych i mają słabo rozwinięte odczuwanie pragnienia. Większość wody od zawsze czerpały z upolowanej zdobyczy. Dlatego nawodnienie kota zaczyna się od diety. Najskuteczniejszym sposobem na zwiększenie ilości przyjmowanej wody jest wprowadzenie mokrej karmy. Można też dodać do niej odrobinę letniej wody.

Znaczenie ma również sposób podawania wody. Wiele kotów nie lubi pić tuż obok jedzenia ani blisko kuwety, dlatego miskę z wodą lepiej ustawić w innym miejscu. Dobrze sprawdzają się szerokie, płytkie naczynia, przy których wąsy nie ocierają się o brzegi. Wodę trzeba zmieniać codziennie, a miski regularnie myć. Część kotów chętniej pije wodę w ruchu, więc warto spróbować fontanny dla zwierząt. W większym mieszkaniu przydaje się kilka punktów z wodą.

Sygnałem ostrzegawczym jest zmiana pragnienia. Nagłe, wyraźne zwiększenie picia i oddawania moczu może wskazywać na cukrzycę, choroby nerek lub nadczynność tarczycy, a nie na dobre nawodnienie. Taka zmiana wymaga konsultacji weterynaryjnej.

Jakich produktów z ludzkiego stołu nie podawać kotu?

Część produktów jest dla kotów toksyczna nawet w niewielkich ilościach. Inne nie trują, ale zaburzają bilans diety lub wywołują problemy trawienne. Na pytanie, czego nie może jeść kot, odpowiada lista produktów, które nie powinny trafiać do miski:

• Cebula, czosnek, por i szczypiorek – w każdej postaci, także suszonej i w przyprawach. Uszkadzają czerwone krwinki i mogą prowadzić do anemii. Często występują w wędlinach, sosach i zupach.
• Czekolada, kakao, kawa i herbata – zawarte w nich metyloksantyny, np. teobromina i kofeina, działają toksycznie na serce i układ nerwowy.
• Winogrona i rodzynki – u psów powodują ostrą niewydolność nerek. U kotów dane są skąpsze, dlatego przyjmuje się zasadę ostrożności.
• Alkohol i surowe ciasto drożdżowe – nawet małe ilości są groźne dla zwierzęcia o niewielkiej masie ciała.
• Mleko krowie – większość dorosłych kotów słabo trawi laktozę, co objawia się biegunką i wzdęciami.
• Surowe ryby i surowe białko jaj – podawane regularnie mogą prowadzić odpowiednio do niedoboru witaminy B1 i biotyny.
• Gotowane kości – łatwo się łamią na ostre odłamki, które mogą zranić przewód pokarmowy.
• Tłuste, słone i przyprawione resztki – obciążają trzustkę i przewód pokarmowy, a przy okazji dostarczają dużo kalorii.

Jeżeli kot zjadł któryś z produktów toksycznych, nie należy czekać na objawy. Trzeba skontaktować się z lekarzem weterynarii i podać, co i w jakiej ilości mogło zostać zjedzone. Kawałek ugotowanego mięsa bez przypraw czy soli nie zaszkodzi, ale również powinien mieścić się w dziennej puli kalorii.

Jak bezpiecznie zmienić karmę kota bez problemów trawiennych?

Zmiana karmy u kota powinna być stopniowa i trwać zwykle 7–10 dni. Mikroflora jelitowa potrzebuje czasu na dostosowanie się do nowego składu. Nagła zamiana z dnia na dzień często kończy się biegunką, wymiotami albo odmową jedzenia. Przykładowy schemat przejścia wygląda tak:

• Dni 1–3: około 25% nowej karmy i 75% dotychczasowej.
• Dni 4–6: mniej więcej po połowie.
• Dni 7–9: około 75% nowej karmy i 25% starej.
• Od 10. dnia: wyłącznie nowa karma, o ile kot dobrze ją toleruje.

U kotów wrażliwych lub wybrednych każdy etap można wydłużyć. Jeśli pojawią się luźne stolce, warto wrócić do poprzedniej proporcji na kilka dni. Mokrą karmę po wyjęciu z lodówki dobrze jest lekko ogrzać do temperatury pokojowej, bo zapach jest dla kota ważniejszy niż smak.

Nie wolno „przeczekiwać” odmowy jedzenia w nadziei, że głodny kot w końcu zje nową karmę. Kot, który nie je przez dłużej niż dobę lub dwie, jest narażony na stłuszczenie wątroby. Ryzyko jest największe u zwierząt z nadwagą. Gdy kot konsekwentnie odmawia nowej karmy, lepiej wrócić do poprzedniej i spróbować innego produktu. Zmianę diety z powodów zdrowotnych, np. na karmę weterynaryjną, warto przeprowadzić według zaleceń lekarza prowadzącego.