Drapaki i zabawa – dlaczego są tak ważne?

Pocięta kanapa, poszarpana tapeta albo kot, który o czwartej nad ranem urządza gonitwy po mieszkaniu, to zwykle sygnał niezaspokojonych potrzeb, a nie złośliwości. Drapanie i polowanie są wpisane w naturę kota. W mieszkaniu trzeba mu po prostu zapewnić miejsce i okazję, żeby mógł je realizować bez szkody dla domowników i wyposażenia.

Zanim padnie pytanie, jaki drapak kupić, dobrze jest zrozumieć, do czego kotu służy drapanie i jak łączy się ono z zabawą. Od tej wiedzy zależy wybór wysokości, materiału i miejsca ustawienia drapaka. Wpływa ona też na to, czy kot faktycznie zacznie z niego korzystać.

Dlaczego kot potrzebuje drapaka w mieszkaniu?

Punktem wyjścia jest komfort kota, a nie wygląd kuwety czy jej dopasowanie do wystroju łazienki. Kot musi swobodnie wejść do środka, obrócić się, wyDrapak dla kota zastępuje pnie drzew i inne szorstkie powierzchnie, z których korzystałby na zewnątrz. Drapanie pełni kilka funkcji jednocześnie, dlatego nie da się go oduczyć. Można je jedynie przekierować na odpowiedni przedmiot. Odpowiedź na pytanie, dlaczego kot drapie meble, jest prosta: sofa czy narożnik fotela mają stabilną, chropowatą powierzchnię i stoją w miejscach, w których kot spędza dużo czasu. Jeśli w pobliżu nie ma lepszej alternatywy, mebel ją zastępuje.

Podczas drapania kot zdziera zewnętrzne, zużyte warstwy pazurów, pod którymi rosną nowe. Między opuszkami łap znajdują się gruczoły zapachowe, więc ślady pazurów są też informacją zapachową i wizualną: „to moje terytorium”. Dlatego koty chętnie drapią w widocznych miejscach, przy wejściach do pokojów i w pobliżu legowiska. Trzecia funkcja to rozciąganie. Kot wbija pazury, wyciąga się na całą długość i napina mięśnie grzbietu, barków i łap, najczęściej zaraz po przebudzeniu.

Drapanie pomaga również rozładować emocje. Koty drapią z ekscytacji, na powitanie opiekuna, po zabawie albo w sytuacjach stresowych. Brak drapaka nie sprawi więc, że ta potrzeba zniknie. Kot znajdzie po prostu zastępczy cel.

Jak codzienna zabawa wpływa na zdrowie i zachowanie kota?

Zabawa z kotem w domu to przede wszystkim symulacja polowania. Kot wypatruje ofiary, skrada się, przyczaja, atakuje i chwyta. Dopiero przejście przez cały ten ciąg daje mu poczucie, że „polowanie” zakończyło się sukcesem. Dlatego wędka z piórkiem prowadzona tak, by uciekała, chowała się za meblami i od czasu do czasu dawała się złapać, angażuje kota znacznie bardziej niż piłka leżąca bez ruchu na podłodze.

Aktywność kota niewychodzącego zależy niemal wyłącznie od opiekuna. Regularna zabawa wpływa jednocześnie na kilka obszarów:

• Masa ciała – kot, który nie ma okazji się zmęczyć, łatwiej przybiera na wadze, a nadwaga zwiększa ryzyko problemów ze stawami i chorób metabolicznych.
• Sprawność ruchowa – skoki, nagłe zwroty i krótkie sprinty podczas gonitwy angażują mięśnie i pomagają utrzymać koordynację, której w mieszkaniu kot nie ćwiczy w inny sposób.
• Zachowanie w domu – niewyładowana energia często przenosi się na zachowania uciążliwe dla domowników: nocne bieganie, atakowanie kostek, zrzucanie przedmiotów czy intensywne drapanie mebli. Część z nich wynika z nudy, a nie z problemu wychowawczego.
• Napięcie i stres – zabawa daje ujście emocjom i urozmaica przewidywalne otoczenie mieszkania, co może pomóc kotom pobudliwym lub przechodzącym przez zmiany, na przykład przeprowadzkę.
• Relacja z opiekunem – wspólne sesje budują zaufanie, a przy okazji pozwalają zauważyć, czy kot nie traci chęci do ruchu, co bywa sygnałem do konsultacji z lekarzem weterynarii.

Wielu behawiorystów zaleca kilka krótkich sesji dziennie, po kilkanaście minut, zamiast jednej długiej. Dobrze jest zakończyć zabawę „złapaniem ofiary” i podaniem posiłku lub przysmaku, bo odtwarza to naturalną kolejność: polowanie, jedzenie, mycie, sen. Wieczorna sesja przed karmieniem może pomóc kotu, który budzi domowników w nocy. Zabawa i drapanie wzajemnie się uzupełniają. Kot rozgrzany gonitwą często sam podbiega do drapaka, żeby się wyciągnąć i zaznaczyć swoje miejsce.

Jaki drapak kupić, biorąc pod uwagę wiek i wielkość kota?

Najważniejsze kryterium to stabilność. Drapak, który chwieje się lub przewraca przy pierwszym mocniejszym szarpnięciu, szybko zniechęca kota, a przestraszone zwierzę może go potem omijać. Drugim kryterium jest wysokość. Kot powinien móc wyciągnąć się w pełni, z przednimi łapami wysoko nad głową, i nie dosięgać szczytu słupka. Trzecim kryterium jest powierzchnia, która stawia opór pazurom, ale pozwala je swobodnie wyciągnąć.

Drapak dla kociaka nie musi być wysoki, ale powinien mieć szeroką, ciężką podstawę i nisko położone półki, na które maluch wejdzie bez ryzyka upadku. Kocięta szybko rosną, dlatego niski drapak dobrze sprawdza się jako pierwszy etap. Kilkumiesięczny kot zwykle potrzebuje już czegoś większego. Dorosły kot średniej wielkości wykorzysta słupek, na którym rozciągnie się na pełną długość. Duże rasy, na przykład maine coon czy norweski kot leśny, wymagają grubszych słupków, solidniejszych platform i podstawy, która utrzyma ich ciężar podczas skoku.

Koty starsze i z problemami ze stawami zwykle rezygnują z wysokich skoków. Lepiej sprawdzą się u nich drapaki poziome lub skośne oraz konstrukcje z niskimi, szerokimi półkami i łagodnymi przejściami między poziomami.

Materiał ma duże znaczenie dla trwałości i chęci korzystania z drapaka. Drapak z sizalu jest wytrzymały i daje wyraźny opór, który większość kotów lubi. Sznur sizalowy nawinięty na słupek sprawdza się przy drapaniu pionowym, a tkanina sizalowa lepiej znosi długie, płaskie pociągnięcia. Tektura falista szybciej się zużywa, ale jest tania i wiele kotów bardzo ją lubi, zwłaszcza w drapakach poziomych. Pluszowe obicie dobrze wygląda i nadaje się na leżanki, ale nie zastąpi szorstkiej powierzchni do drapania. Nie powinno też przypominać faktury dywanu ani tapicerki, której kot ma nie ruszać.

Czym różnią się drapaki słupkowe, poziome i wielopoziomowe?

Kuweta dla kociaka musi przede wszystkim mieć niskie wejście, które maluch pokona bez wspinania się. Młode koty uczą się korzystania z toalety Te typy różnią się przede wszystkim kierunkiem drapania i tym, jakie dodatkowe potrzeby kota zaspokajają. Każdy kot ma swoje preferencje. Jeden niszczy boki kanapy, inny dywan, więc obserwacja tego, co już drapie, podpowiada najlepszy wybór.

• Drapak słupkowy to pionowy słupek na podstawie. Odpowiada kotom, które drapią oparcia foteli, ościeżnice i boki mebli. Zajmuje mało miejsca, ale musi być odpowiednio wysoki i ciężki, żeby nie przewracał się przy rozciąganiu.
• Drapak poziomy, zwykle tekturowy lub sizalowy w formie maty, deski albo skośnej rampy, kładzie się na podłodze. Wybierają go koty drapiące dywany i wycieraczki, a także koty starsze. Można go łatwo przenosić i rozmieścić w kilku miejscach.
• Drapak wielopoziomowy łączy słupki do drapania z półkami, budkami i legowiskami na różnych wysokościach. Poza drapaniem daje kotu punkty obserwacyjne i kryjówki, co przy braku dostępu do ogrodu jest szczególnie cenne. Wymaga jednak więcej miejsca i stabilnego mocowania. Przy wysokich konstrukcjach i ruchliwych kotach przydaje się przykręcenie do ściany.

W wielu domach najlepiej sprawdza się połączenie typów: wielopoziomowa konstrukcja w salonie i jeden lub dwa proste drapaki poziome tam, gdzie kot próbuje drapać podłogę lub dywan. W domu z kilkoma kotami dodatkowe drapaki i miejsca na wysokości ograniczają rywalizację o najlepsze stanowiska.

Gdzie postawić drapak, żeby kot nie niszczył mebli?

Drapak powinien stać tam, gdzie kot już chce drapać, a nie tam, gdzie najmniej przeszkadza ludziom. Ustawienie go w kącie pokoju gościnnego to częsta przyczyna rozczarowania, bo drapanie służy oznaczaniu terytorium, więc musi odbywać się w miejscach ważnych dla kota. Jeśli kot upatrzył sobie róg kanapy, drapak najlepiej postawić tuż przy nim, a nawet przed nim, tak aby zasłaniał zniszczony fragment.

Dobrym miejscem jest też okolica legowiska, bo koty rozciągają się zaraz po przebudzeniu. Sprawdzają się również przejścia między pokojami i przedpokój, gdzie kot wita domowników. Drapak wielopoziomowy warto ustawić przy oknie: kot zyskuje wtedy punkt obserwacyjny i chętniej spędza na nim czas. W większym mieszkaniu jeden drapak zwykle nie wystarczy, dlatego lepiej rozmieścić kilka mniejszych w miejscach, które kot regularnie odwiedza.

Na czas przyzwyczajania można tymczasowo zniechęcić kota do mebli. Pomaga przykrycie ulubionego miejsca kocem lub folią albo naklejenie taśmy dwustronnej, której lepkość koty zwykle źle znoszą. Ważne, by w tym samym momencie atrakcyjna alternatywa stała obok. Samo utrudnianie dostępu bez drapaka w pobliżu tylko przesunie problem na inny mebel. Krzyk czy psikanie wodą nie uczą kota, gdzie wolno drapać, za to mogą zwiększyć stres, a w efekcie także potrzebę oznaczania terenu.

Jak zachęcić kota do korzystania z drapaka podczas zabawy?

Najskuteczniej jest połączyć drapak z czymś, co kot już lubi, czyli z zabawą i nagrodą. To podstawowa odpowiedź na pytanie, jak przyzwyczaić kota do drapaka. Wystarczy przeprowadzić wędkę z piórkiem lub sznurkiem wokół słupka, pod nim i w górę po jego powierzchni. Kot, goniąc „ofiarę”, sam wbije pazury w sizal i poczuje, że ta powierzchnia dobrze się do tego nadaje. W przypadku drapaka wielopoziomowego zabawkę można prowadzić z półki na półkę, by kot poznał całą konstrukcję.

Pomocne bywają kocimiętka lub srebrnolist (matatabi) wtarte w drapak, choć nie każdy kot na nie reaguje, a młode kocięta zwykle są na nie obojętne. Przysmak położony na półce albo podany zaraz po tym, gdy kot zacznie drapać, wzmacnia pożądane zachowanie. Spokojna pochwała w tym momencie również działa na korzyść.

Nie należy brać kota na ręce i przeciągać jego łapami po drapaku. Dla większości kotów to nieprzyjemne i może wywołać niechęć do całej konstrukcji. Lepiej uzbroić się w cierpliwość. Niektóre koty przekonują się do nowego drapaka w ciągu jednego dnia, inne potrzebują kilku tygodni. Jeśli mimo regularnej zabawy kot omija drapak, warto wrócić do obserwacji. Często wystarczy zmienić miejsce ustawienia, materiał albo kierunek drapania, na przykład dodać matę poziomą obok słupka, by kot zaczął z niego korzystać.